ሂኤራፖሊስ

ቤተ-መቕደስ ከተማ

ኸተማ ፍርግያ ኣብ እስያ ንእሽቶ፣ ኤጳፍራስ ንቕዱሳና ዓብዪ ቅንኣት ዝነበሮ፣ ወይ ድማ ንኣታቶም ብዙሕ ዝሰርሓሎም። ቈሎሴ 4:13። ሕጂ ፓምቡክ ካለሲ ትበሃል፣ 37 58' ሰሜን፣ 29 11' ምብራቕ። ብሃሩር ዝመልአ ካልሲየማዊ ምንጪ ማያ እያ እትፍለጥ፣ እዚ ኸኣ ፍሉይ ቅርጺ ዘለዎ ደለል ይፈጥር።

ሂኤራፖሊስ (‘ቅድስቲ ኸተማ’) ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ኣብ ቈሎሴ 4:13 ጥራይ እያ ተጠቒሳ ዘላ፣ ምስ ከባቢኣ ዘለዋ ኸተማታት ላኦዲቅያ ከምኡ’ውን ቈሎሴ ተጠቒሳ ኣላ። ሰለስቲኤን ኣብ ሸለልታ ሊቆስ፣ ንሜኣንደር ዝምግብስ ርባ፣ ኣብ ፍርግያ ይርከባ ነይረን። ሂኤራፖሊስ ኣብ ሰሜናዊ ሸነኽ እያ እትርከብ፣ ካብታ ቐዳመይቲ 6 ማይልስ፣ ካብታ ኻልአይቲ ኸኣ 12 ማይልስ ርሒቓ እያ። (እቲ ዝበለጸ ካርታ ናይዚ ከባቢ’ዚ ኣብ ገጽ 472 ናይ ራምሳይ ቤተ-ክርስትያን ኣብ ግዝኣት ሮማ ይርከብ።) ንሳ ቐደም ናይ ነገድ ሃይድሬሊተስ ዝነበረት ትኸውን፣ ስማ ኸኣ ካብቲ ኣብኡ ዝርከብ ሕክምናዊ ሃሩር ዝመልኦ ምንጪ ማይ ዝረኸበቶ እዩ፣ እዚ ኸኣ ንጥንታዊ ኣእምሮ ህልውና ኣምላኽ ብንጹር የርኢ ነይሩ። እቲ ማይ ብኣሉም ዝመልአ እዩ፣ እቲ ኸኣ ዝፈጥሮ ካልሲየማዊ ደለል ነቲ ናይ ሎሚ ስም ፓምቡክ-ካለሲ (ናይ ጥጥቂ ዕርድ) የረድእ። ካልእ ቅዱስ ባህርይ ናይ እታ ኸተማ ሓደ ጕድጓድ ነይሩ፣ እዚ ኸኣ ከባቢ ስጋ ሰብ ዝኣክል ስፍሓት ነይርዎ፣ ካብኡ ኸኣ ጐዳኢ ትኪ ይወጽእ ነይሩ፡ ስትራቦ (ኣብ ግዜ ኣውግስጦስ) ድርጭታት ብእኡ ኸም ዝሓንቑ ርእዩ ነይሩ። እታ ኸተማ ኣብ ግዜ ሓድሽ ኪዳን ዝነበራ ኩሉ ኣገዳስነት ካብ ሃይማኖታዊ ባህርያ እያ ዝረኸበቶ። ብቅዱስ ጳውሎስ ኣይተጎብዐትን፣ ግናኸ ክርስትናኣ ካብ ተጽዕኖኡ እያ ዝረኸበቶ (ምጽንጻር ግብሪ ሃዋርያት 19:10 ከምኡ’ውን ቈሎሴ)። ኣፈ-ታሪኽ ከም ዝገልጾ፡ ሃዋርያት ፊልጶስን ዮሃንስን ኣብኡ ሰቢኾም እዮም፣ እዚ ኸኣ እሙን ይመስል። እቲ ኣብ መንጎ ናይ ዓዲ ኣመንዝራነትን ብክርስትና ዝመጸ ብርሃንን ዝነበረ ውግእ ኣዝዩ መሪር ክኸውን ኣለዎ። እታ ኸተማ ኣብ ምሉእ ግዝኣት ኣገዳስነት ዝነበራ ኮይና ጸኒሓ፣ ከምኡ’ውን መበቆል ኤፒክቴጦስ፣ እቲ ስቶይክ፣ እያ። ኤ. ሳውተር።