ሃዋርያት

ሃዋርያ፣ ‘ዝተላእከ’፣ ንሓደ መልእኽተኛ ጥራይ ዘይኮነስ ንሓደ ወኪል፣ ትእዛዝ ዝሓዘ፣ ከምኡ እውን ትእዛዙ ክሳዕ ዝበጽሕ ስልጣን ወኪሉ ዝጥቀም ዝብል ናይ እብራይስጢ ቃል ይውክል። ‘ሃዋርያ ናይ ዝኾነ ይኹን’፣ ይብል ታልሙድ፣ ‘ከምቲ እቲ ሰብ ዝላኣኾ ሰብ እዩ’። እዚ ቃል እዚ ብየሱስ ንዓሰርተው ክልተ ደቀ መዛሙርቲ ተጠቒሙ፣ ንሳቶም ድማ ኣብ ኣገልግሎቱ ንምሕጋዙን ድሕሪ ምኻዱ ንምቕጻሉ ብምሳሌኡን ትምህርቱን ንምልምማድ ምስኡ ኣተሓሒዝዎም (ሉቃስ 6:13፣ ማቴዎስ 10:2)። ዮሃንስ 17:18 ‘ከምቲ ንስኻ ናብ ዓለም ዝለኣኽካኒ፣ ኣነ እውን ንሳቶም ናብ ዓለም ለኣኽኩዎም’ (ኣብዚ ‘ምልኣኽ’ ምስ ‘ሃዋርያ’ ዝተኣሳሰር ግሲ እዩ)። የሱስ ዓሰርተው ክልተ ሃዋርያት ከም ዓሰርተው ክልተ ነገዳት ገይሩ ሾመ፣ በዚ ድማ ተልእኾኦም ኣብዚ እዋን እዚ ናብ እስራኤል ከም ዝነበረ ኣመላኸተ (ማቴዎስ 10:5-6 ተመልከት)፤ ግናኸ ድሕሪ ግዜ፣ ናብ ኢየሩሳሌም ናይ መወዳእታ ጉዕዞኡ ክጅምር ከሎ፣ ‘ካልኦት ሰብዓ ሾመ እሞ ለኣኾም’ (ሉቃስ 10:1)፣ በዚ ድማ ወንጌሉ ዓለማዊ ምዃኑ ኣመላኸተ፣ ከመይሲ ብመሰረት ኣይሁዳዊ ኣቈጻጽራ፣ ደቂ ሰብ ካብ ሰብዓ ህዝብታት ዝቖሙ እዮም። ድሕሪ ምኻድ ጐይታ እቶም ዓሰርተው ክልተ ሃዋርያት ብፍላይ ነበሩ (ግብሪ ሃዋርያት 6:2፤ ግብሪ ሃዋርያት 6:6 ተመልከት)። ንሳቶም ምስ የሱስ ዝነበሩ ሰባት ነበሩ፣ ፍሉይ ተግባሮም ድማ ብዛዕባኡ፣ ብፍላይ ድማ ብዛዕባ ትንሳኤኡ ምምስካር ነበረ (ግብሪ ሃዋርያት 1:21-22፤ ግብሪ ሃዋርያት 1:8ን ሉቃስ 24:48ን ተመልከት)። ግናኸ ንሳቶም ጥራይ ኣይነበሩን ሃዋርያት። እዚ ስም እዚ ንበርናባስ (ግብሪ ሃዋርያት 14:4፤ ግብሪ ሃዋርያት 14:14፣ 1 ቈረንቶስ 9:5-6) ከምኡ እውን ንኣንድሮኒቆስን ዩንያስን (ሮሜ 16:7) ተዋሂቡ ነይሩ። እዚ ድማ ናብ ሃዋርያዊ ባህሪ ዘለዎም ሰባት ተዘርጊሑ ክኸውን ይኽእል እዩ፣ ግናኸ ስለምንታይከ ካብ ቲሞቴዎስ (2 ቈረንቶስ 1:1፣ ቈሎሴ 1:1) ከምኡ ዝኣመሰለ ሰብ ተኸልኪሉ? በርናባስ፣ ከምቲ ልማድ ዝገልጾ፣ ከምኡ እውን ኣንድሮኒቆስን ዩንያስን፣ ከምቲ ኦሪገን ዝሕብሮ፣ ናይ ሰብዓ ምድብ ዝነበሩ እንተኾይኖም፣ እቶም ካብ ዓሰርተው ክልተ ወጻኢ ‘ሃዋርያት’ ተባሂሎም ዝተጸውዑ እቶም ሰብዓ ክኾኑ ይኽእሉ እዮም። እዚ ስም እዚ ንያእቆብ ሓው ጐይታ (ገላትያ 1:19፣ 1 ቈረንቶስ 15:7) ከምኡ እውን ንጳውሎስ፣ ንሱ ድማ ካብ ዓሰርተው ክልተ ወይ ካብ ሰብዓ ዘይነበረ፣ ተዋሂቡ እዩ። ግናኸ ናይኦም ፍሉያት ጉዳያት ነበሩ። ያእቆብ፣ ኣብ ኢየሩሳሌም ርእሲ ቤተ ክርስቲያን ኮይኑ ዝተፈልጠ፣ ብሰንኪ ኣዝዩ ቅዱስ ምዃኑን ምስ የሱስ ዘለዎ ዝምድናን ናይ ሃዋርያነት ክብርቲ ክወሃቦ ባህርያዊ ነበረ። ብዛዕባ ጳውሎስ ድማ፣ ሃዋርያዊ ስሙ ብጽኑዕ ተቓዊሙ ነይሩ፤ ንሱ ድማ ብኽልተ ምኽንያት ብዓወት ተኸላኺሉ፣ ማለት ብስጋኡ ምስ የሱስ እኳ እንተዘይነበረ፣ ድሕሪ ምብራቑ ኣብ መንገዲ ደማስቆ ርእይዎ ነይሩ (1 ቈረንቶስ 9:1)፣ ከምኡ እውን ካብቶም ቀዳሞት ሃዋርያት እኳ እንተዘይነበረ፣ ሃዋርያነቱ ናይ ጐይታ ፍቓድ ነበሮ (1 ቈረንቶስ 9:2፣ 2 ቈረንቶስ 12:12)። ምናልባት እቲ ናይኡ ምሳሌ ካብቶም ዓሰርተው ክልተን ሰብዓን ወጻኢ ንዝነበሩ ካልኦት ሰባት ብሰንኪ ሃዋርያዊ ውህበታት፣ ሓቀኛ ወይ ዝተሓሰበ (2 ቈረንቶስ 11:13፣ ራእይ 2:2)፣ ሃዋርያነት ክጠልቡ ኣደፋፊእዎም ክኸውን ይኽእል እዩ። ደቀ መዛሙርቲ እውን ተመልከት። ዳዊት ስሚዝ።